پروین حلاج رضایی، مشاور مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان گیلان در امور زنان و خانواده در یادداشتی نوشت: همزمانی هفته تکریم سالمندان با هفته گردشگری و روز جهانی گردشگری، برای گیلان معنایی فراتر از یک تقارن مناسبتی دارد؛ استانی که بهعنوان سالمندترین استان کشور شناخته میشود و در عین حال، یکی از مقاصد مهم گردشگری ایران است، میتواند این همزمانی را به فرصتی برای بازتعریف نگاه خود به آینده گردشگری تبدیل کند.
شعار روز جهانی گردشگری در سال ۲۰۲۶، «دستور کار دیجیتال و هوش مصنوعی برای بازطراحی گردشگری» است؛ شعاری که بر نقش فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در تغییر شیوه انتخاب مقصد، طراحی سفر، ارائه خدمات و مدیریت گردشگری تأکید دارد.
اما پرسش مهم برای گیلان این است که این «بازطراحی» قرار است برای چه کسانی و با چه هدفی انجام شود؟
شاید یکی از پاسخهای مهم، حرکت از «گردشگری سالمندان» به «مقصد دوستدار سالمند» باشد.
در سالهای اخیر، بخشی از دفاتر خدمات مسافرتی استان، با شناخت ظرفیت این گروه، بستههای سفر ویژه سالمندان را طراحی و عرضه کردهاند. این اتفاق نشان میدهد که سالمندان تنها یک گروه اجتماعی نیازمند حمایت نیستند؛ آنها میتوانند بخشی از بازار گردشگری، جامعه مخاطبان و حتی ظرفیت فرهنگی مقصد باشند.
با این حال، گردشگری سالمندان نباید صرفاً به معنای تولید چند بسته سفر و تور ویژه این گروه باشد. نگاه آیندهنگرانهتر آن است که کل مقصد گردشگری گیلان را برای سالمندان قابل دسترستر، ایمنتر، آرامتر و هوشمندتر کنیم.
این همان نقطهای است که شعار امسال روز جهانی گردشگری میتواند با موضوع تکریم سالمندان پیوند بخورد.اگر قرار است گردشگری با کمک فناوری و هوش مصنوعی بازطراحی شود، چرا یکی از نخستین گروههای هدف این بازطراحی، سالمندان نباشند؟
فناوری میتواند پیش از سفر به سالمند کمک کند تا مقصد مناسب خود را انتخاب کند؛ میزان پیادهروی، شیب مسیر، فاصله جاذبهها، وضعیت دسترسی، امکانات اقامتی و خدمات مورد نیاز خود را بشناسد و برنامه سفری متناسب با تواناییها و علایقش دریافت کند.
در زمان سفر نیز ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی میتوانند در قالب راهنمای هوشمند، اطلاعات مورد نیاز گردشگر را به شکلی ساده و شخصیسازیشده ارائه دهند؛ از معرفی نزدیکترین محل استراحت و خدمات ضروری گرفته تا پیشنهاد جاذبههایی که با شرایط و علاقه گردشگر تناسب بیشتری دارند. اما فناوری نباید جای انسان را بگیرد؛ باید خدمت به انسان را هوشمندتر کند.
برای سالمندان، این موضوع اهمیت بیشتری دارد. دیجیتالی شدن گردشگری اگر بدون توجه به شکاف دیجیتال اتفاق بیفتد، ممکن است بخشی از جامعه را از خدمات جدید دور کند. بنابراین «گردشگری هوشمند» برای سالمندان باید همزمان دسترسپذیر، ساده، انسانی و فراگیر باشد.
از همین منظر، میتوان ایده «گیلان دوستدار سالمند» را به یک برنامه مشخص در توسعه گردشگری استان تبدیل کرد؛ برنامهای که فقط به دفاتر خدمات مسافرتی محدود نباشد و اقامتگاهها، هتلها، موزهها، جاذبههای طبیعی و تاریخی، رستورانها، حملونقل و حتی فضاهای عمومی را دربرگیرد.
گیلان ظرفیتهای منحصربهفردی برای این رویکرد دارد. طبیعت آرام، روستاها، چشماندازهای شالیزاری، ساحل، بازارهای سنتی، موزهها، بناهای تاریخی، غذاهای محلی، صنایعدستی و میراث ناملموس، امکان طراحی سفرهایی با ریتم آرام و تجربهمحور را فراهم میکنند؛ سفرهایی که در آنها سالمند مجبور نیست برای لذت بردن از مقصد، برنامهای فشرده و خستهکننده را دنبال کند.
از سوی دیگر، این رویکرد میتواند به توسعه گردشگری بیننسلی کمک کند. مقصد دوستدار سالمند الزاماً فقط مقصد سالمندان نیست؛ مقصدی است که برای خانوادهای که در آن کودک، جوان، والدین و سالمندان در کنار یکدیگر سفر میکنند، امکانات و تجربه مناسبی فراهم میکند.
در چنین الگویی، حتی میتوان از فناوری برای طراحی سفرهای خانوادگی متناسب با نیاز اعضای مختلف خانواده استفاده کرد؛ بهگونهای که یک خانواده بتواند در یک مقصد، برای هر نسل تجربه مناسب خود را داشته باشد و در عین حال، تجربه مشترک خانوادگی نیز شکل بگیرد.
این نگاه، سالمند را از یک «مصرفکننده خدمات» به یک شریک فرهنگی در گردشگری تبدیل میکند. بسیاری از روایتهای زندگی، آداب، غذاها، خاطرات، آیینها و شیوههای زیست سنتی گیلان در حافظه نسلهای سالمند قرار دارد.
بنابراین، سالمندان خود بخشی از سرمایه فرهنگی مقصد هستند و میتوانند در ثبت و انتقال این میراث به نسلهای آینده نقش داشته باشند.
از این منظر، فناوری و هوش مصنوعی نیز میتوانند در خدمت حفظ این سرمایه قرار گیرند؛ از ثبت و دیجیتالسازی روایتهای شفاهی سالمندان گرفته تا ایجاد آرشیوهای دیجیتال، روایتهای تعاملی و تجربههای گردشگری مبتنی بر داستان و خاطره. بنابراین، بازطراحی گردشگری گیلان با فناوری، صرفاً به معنای استفاده از یک سامانه یا اپلیکیشن جدید نیست.
بازطراحی واقعی زمانی اتفاق میافتد که فناوری، زیرساخت، خدمات و فرهنگ میزبانی در کنار یکدیگر قرار گیرند تا تجربهای انسانیتر و فراگیرتر برای گردشگر ایجاد شود.
شاید بتوان یکی از چشماندازهای آینده گردشگری استان را اینگونه تعریف کرد: گیلان؛ مقصدی که برای سالمندان طراحی میشود، اما برای همه نسلها بهتر میشود.
مقصد دوستدار سالمند، مقصدی است که در آن مسیرها قابل دسترستر، اطلاعات روشنتر، خدمات انسانیتر، فناوری کاربردیتر و تجربه سفر آرامتر است. چنین مقصدی نهتنها به نیازهای جمعیت سالمند پاسخ میدهد، بلکه در مسیر تحقق گردشگری فراگیر، پایدار و هوشمند نیز گام برمیدارد.
همزمانی هفته تکریم سالمندان و هفته گردشگری، فرصتی است تا این موضوع را از سطح یک مناسبت فراتر ببریم و آن را به یک دستور کار برای آینده گردشگری گیلان تبدیل کنیم.
اگر شعار امسال از «بازطراحی گردشگری» سخن میگوید، شاید یکی از مهمترین بازطراحیها برای گیلان، بازطراحی مقصد با نگاه به سالمندان باشد؛ مقصدی که در آن فناوری در خدمت کرامت انسانی قرار میگیرد و هوش مصنوعی، نه جایگزین تجربه انسانی، بلکه ابزاری برای فراگیرتر، دسترسپذیرتر و شخصیتر شدن سفر است.
گیلان میتواند از گردشگری سالمندان بهعنوان یک بازار تخصصی عبور کند و به سمت شکلدهی به یک مقصد دوستدار سالمند حرکت کند؛ مقصدی هوشمند، انسانی و فراگیر که در آن سالمندان نه در حاشیه، بلکه در متن آینده گردشگری استان قرار دارند.
انتهای پیام/
نظر شما